Seda Gülbaş – Bağışıklık

Covid-19 Sürecinde Kalp Rahatsızlığı Olanlar Egzersize ve Çalışmaya Nasıl Geri Dönüş Yapabilir?

Seda Gülbaş — Mon, 31 May 2021 09:29:53 +0000

SARS-CoV-2 koronavirüsü, hızlı iyileşme ile asemptomatik veya hafif enfeksiyona neden olabilir. Vakaların bir kısmında akut ve kalıcı komplikasyonlar ortaya çıkar. Hayatta kalanlar için iyileşme süresi uzayabilir ve bazı hastaların uzun süreli ve güçten düşüren bir hastalığı vardır.

Karşılaştırmalı araştırma verileri ve verilerin mevcut olduğu değişken (toplum ve hastane) popülasyonların eksikliği göz önüne alındığında, komplikasyon oranı kolayca tanımlanamaz. Açık olan şey, şiddetli COVID-19’un çok sistemli bir bozukluk olduğu biliniyor ve potansiyel olarak kalp ve vasküler sistem dahil olmak üzere çeşitli vücut sistemlerini içeren geniş bir klinik sekel yelpazesine yol açıyor. Doğru bir teşhis, uygun tıbbi araştırma gerektirir.

Örneğin, devam eden nefes darlığı şikâyeti, kalp yaralanmasından ziyade pulmoner fibroz veya emboli gibi birincil bir solunum nedenine sahip olabilir.

COVID-19 enfeksiyonu kardiyak aritmiler, miyokardit(kalp kası iltihabı) ve diğer kardiyovasküler komplikasyonlarla komplike hale gelebilir ve potansiyel olarak ölümcül sonuçlar doğurabilir.

Ateş ve diğer solunum semptomları olmasa bile, yeni başlayan göğüs ağrısı/ basıncı, çarpıntı, nefes darlığı veya egzersize bağlı baş dönmesi veya senkop(bayılma) öyküsü olan hastalarda kardiyak tutulum düşünülmelidir. “İyileşmiş” hastaların bile olumsuz kardiyak olay riski altında olabileceğine dair endişeler vardır. Kanıtlar bugüne kadar sınırlıdır, 64 yaşında bir erkekte başlangıçta neredeyse asemptomatik SARS-CoV-2 enfeksiyonundan 6 hafta sonra şiddetli miyokardit vakası bildirilmiştir.

Mevcut kanıtlar en azından daha şiddetli COVID-19 vakaları için iyileşmeyi aktif olarak izleme ihtiyacını önerecektir. Bir grup uluslararası uzman, Avrupa Önleyici Kardiyoloji Derneği’nin

(EAPC) Spor Kardiyolojisi ve Egzersizi bölümü tarafından desteklenen COVID-19’dan semptomlara ve iyileşmeye dayalı olarak sporcularda egzersiz önerileri yayınlamıştır.

EAPC, hafif COVID-19 hastalığı öyküsü olan sporcular için 7 gün boyunca semptomsuz olana kadar egzersiz yapmaktan kaçınmayı ve eğitime dereceli bir şekilde devam etmeyi önerir. Seçilmiş, riskli vakalar için uygun, COVID açısından güvenli bir ortamda kardiyovasküler inceleme önerir. Daha fazla araştırma için kriterler şunlardır:

-Kişi COVID-19 hastalığı sırasında hastaneye kaldırılmışsa,

-Akut enfeksiyon sırasında miyokardit semptomları ortaya çıkarsa,

-Eğer hastalık zayıflatıcı (birkaç gün yatağa bağlı) veya uzamışsa (> 7 gün sürüyorsa),

-Kişi görünüşte ‘iyileşmiş’ olsa bile egzersiz intoleransının devam etmesi şikayeti varsa.

EAPC, egzersiz tolerans testinin değerlendirilmesinden önce tüm bu durumlar için 12 derivasyonlu bir EKG ve bir ekokardiyogram önerir. Ek olarak, EAPC tam kan sayımı tavsiye eder, anormal ön araştırmalara sahip kişiler ve miyokarditi düşündüren kalıcı semptomlar yaşayanlar için kan troponin ve C-reaktif protein (CRP) seviyeleri ve kardiyak MRI’a bakılmasını önerir.Miyokarditi olanlar için, yorucu fiziksel egzersize dönmeden önce, tavsiye edilen kısıtlama süresi 3-6 ay olan bir kardiyoloji görüşü önerilir.

COVID-19 hastalığı olan yorucu fiziksel işlerde çalışan çalışanlar için aşağıdaki eylemler göz önünde bulundurulmalıdır:

-COVID-19 nedeniyle kardiyovasküler ve diğer komplikasyon riskleri konusunda işveren ve çalışanı bilinçlendirmek

-işe dönüş uygunluk değerlendirmeleri sırasında COVID-19 ve miyokardit için semptom sorgulama,

-hafif-orta veya kısa süreli COVID-19 semptomları öyküsü olan çalışanlara, en az 7 gün semptomsuz kalana kadar yorucu fiziksel egzersizden kaçınmaları ve fiziksel egzersize kademeli bir şekilde devam etmeleri konusunda tavsiyede bulunmak,

-önceden var olan altta yatan kalp rahatsızlığı olan hafif-orta dereceli COVID-19 vakaları için risk değerlendirmesi,

-Çalışmaları yorucu fiziksel egzersiz içeren ve COVID-19 hastalığı hastanede yatmayı içeren çalışanlar için kardiyak incelemeyi göz önünde bulundurarak, miyokardit semptomları, zayıflatıcı hastalık veya uzun süreli semptomlar,

Uzun süreli COVID-19 hastalığı değerlendirilirken ve özellikle yorucu fiziksel egzersiz içeren işler bağlamında iş tavsiyesi için uygunluk sağlanırken düşük dereceli kardiyak yaralanmanın devam etme olasılığı dikkate alınmalıdır. Multidispliner işbirliği ile vakaların hayatına devam edebilme sürecinde mümkün olan en iyi yönetimi sağlamaya yardımcı olunmalıdır.

Covid-19 Sürecinde Kalp Rahatsızlığı Olanlar Egzersize ve Çalışmaya Nasıl Geri Dönüş Yapabilir? yazısı ilk önce Bağışıklık üzerinde ortaya çıktı.

Ağrıyı Yakından Tanıyalım

Seda Gülbaş — Mon, 26 Apr 2021 10:54:38 +0000

Seda Gülbaş

Ağrı, pek çok kişi tarafından deneyimlenen, fakat tanımlanması oldukça zor olan bir histir.

Uluslararası Ağrı Araştırmaları tarafından yapılan tanıma göre ağrı; “var olan veya olası doku hasarına eşlik eden veya bu hasar ile tanımlanabilen, hoşa gitmeyen duysal ve duygusal deneyim” olarak tanımlanmaktadır. Ağrının tanımının fizyoterapistler tarafından güncellenmesi, ağrı tedavisinin anahtar noktasıdır. Ağrıyı biyopsikososyal model üzerinden tanımlamak daha doğru bir yaklaşımdır.

Biyopsikososyal model, biyolojik faktörlerden daha çok hastanın hissettiği ağrı üzerinde önemli bir rolü olduğu düşünülen psikolojik (düşünceler, duygular, davranışlar) ve sosyal (çalışma, kültür ve dini) faktörleri içerir. Gerçek biyopsikososyal model, sinir sisteminde yaralanma sürecinin nasıl olduğunu, hastalığı, ağrıyı, tehdit algısını ve duygusal durumları anlamayı gerektirmektedir.

Literatürde yer alan ağrı tanımlamalarında doku hasarının üzerinde durulmasına rağmen, klinikte karşımıza çıkan farklı durumlar vardır. Bazen ağrılı olan dokunun altında hissedilen ağrı ile ilişkili bir doku hasarı olmazken, bazen de patoloji olan dokuda ağrı hissedilmemektedir.

Fonksiyonel beyin taramalarının kullanıldığı pek çok çalışmada ağrı esnasında pek çok farklı beyin alanının aktif olduğu gözlenmiş ve aktifleşen alanlar açısından kişiler arasında farklılık olduğu belirtilmiştir. Ağrılı bir durumda beyinde aktifleşen bu alanlar ağrı nöromatriksi olarak tanımlanırlar.

Yapılan çalışmalarda ağrı nöromatriksinin amygdala, primer somatosensör korteks, primer motor korteks, hipokampüs, anterior singulat korteks, hipotalamus, talamus, prefrontal korteksi içerdiği gözlenmiştir. Ağrı esnasında beyindeki farklı alanların aktive olması kronik ağrının karmaşıklığını ve kişiye özel bir durum olduğunu açıklamaya yardımcıdır.

Ağrı nöromatriksi kronik ağrılı hastayı tedavi eden fizyoterapist için klinik açıdan önemli olabilecek iki konuyu gün yüzüne çıkarmaktadır. Birincisi, ağrı deneyimi esnasında beyinde motor fonksiyonlardan sorumlu bölgenin (ör. transversus abdominus kasının motor kontrolünü sağlayan alan) aktive edilmesiyle motor kontrolün etkilenebileceği düşüncesidir. İkincisi ise her bir bireyin ağrı haritasının farklı olduğu gerçeğidir. Bu bilgiler hastalara uygulanan klinik tedavinin ve eğitimin bireye özel olması gerektiğini gösterir.

Ağrı beyin tarafından tehlikeye dayalı olarak verilen bir cevaptır. Tehlike ile ilgili bir mesaj ile karşılaşıldığında beyin bu bilgiyi dikkatle inceler. Eğer gerçekten tehlike olduğuna karar verirse vücudu korumak için ağrı üretilir, gerçek bir tehlike olmadığına karar verilirse ağrı üretilmez.

Kronik ağrı, doku iyileşme süreci sonlandığında veya dokunun tam anlamıyla iyileşmesinde bir eksiklik olduğunda devam eden ağrı olarak tanımlanır.

IASP, kronik ağrıyı belirgin biyolojik bir anlamı olmaksızın normal doku iyileşme sürecinin ötesinde devam eden, 3 aydan uzun süren ağrı olarak tanımlar. Yaralanmanın akut ve subakut fazında ağrı ve doku hasarı miktarı arasında ilişki olmasına rağmen kronik faza doğru ilerlendiğinde doku iyileşmesinin tamamlanmasına rağmen ağrı hissedilmeye devam edilebilmektedir. Hastanın hastalık durumu, tedavi süreci ile ilgili korkuları ve kaçınma davranışı, katastrofizasyon duyusu, uygun olmayan inanışları ve hastaya ait psikososyal faktörler kronik ağrı gelişimi ile ilişkilidir.

1) Korku-kaçınma modeli: Korku, fark edilen tehlike tarafından uyarılmış, acı veren negatif duyu olarak tanımlanmıştır.

Literatürde ağrının korkusu, ağrının kendisinden daha kötüdür şeklinde bir tanımlama yapılmıştır. Genel popülasyonda korku, hareket ve egzersizin ağrıyı ve doku hasarını artıracağı inanışı ile ilişkilidir. Hastalar tanılarındaki belirsizlikler, iyileşmeye kadar olan yaralanma sürecinin ne kadar devam edeceği ile ilgili belirsizlikler, eski fonksiyonlarına geri dönüş sürecinin ne kadar zaman alacağı konusundaki belirsizlikler ile mücadele ederler. Bu belirsizlikler de korkunun artmasına neden olur.

Korku-kaçınma modeline göre; yaralanmadan ve ağrı deneyiminden sonra hastanın izleyeceği iki farklı yol vardır. Birincisi hastanın korku, negatif etkilenim gibi duyumlar hissedip kaçınma davranışı sergilemesi ve sonuç olarak yeti yitimi gelişimine neden olmasıdır. İkinci yol ise hastanın korku duyumu yaşamadan hastalığa meydan okuyarak doğru tedavi ile iyileşme sürecine girmesidir.

2) Felaket düşüncesi (Katastrofizasyon): Felaket düşüncesi, olası en kötü sonucun dışında başka bir şeyi öngörmedeki yetersizlik, rahatsız edici olduğunda dayanılmaz ve çekilmez bir durum olarak tanımlanabilir. Felaket düşüncesi kronik ağrı ile sıklıkla ilişkilendirilmektedir.

3)Uygun olmayan inanışlar: Hastaların normal harekete, egzersiz ve rehabilitasyona katılımlarının sağlanması için uygun olmayan inanışlarının değişmesi gerekir.

Ağrılı hastada bozulan inanışlar şunlardır;

• Ağrının her zaman kötü olduğuna dair inanış
• Normal aktivite, hareket ve tedavi ile uğraşmadan önce ağrı sonlanmış olmalı inancı
• Pasif tedavilerin çözüm olabileceği inanışı
• Aktivite ile ağrının ve doku hasarının artacağı inanışı
• İşin potansiyel olarak kendisine zararlı olduğu düşüncesi

4)Hastaya ait psikososyal faktörler: Davranışlar, iş durumu, kompansasyon durumları, duygular, teşhis ve tedavi, aile.

Ağrıyı Yakından Tanıyalım yazısı ilk önce Bağışıklık üzerinde ortaya çıktı.

Boyun Ağrısı Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar

Seda Gülbaş — Wed, 31 Mar 2021 10:28:19 +0000

Hareketi hayatımızın bir parçası haline getirmeye başladığımızda kurtulmaya başladığımız ilk ağrılardan biri de boyun ağrısıdır. 2020 yılında yapılan güncel çalışmalar ile boyun ağrısına dair birkaç farklı yaklaşıma bu metinde göz atma fırsatı elde edeceğiz.

Hangi Egzersiz Yöntemini Seçelim?

Tek bir üstün fiziksel egzersiz türü yoktur.40 randomize kontrollü çalışmanın ağ meta- analizi ile sistematik bir incelemesi sonucunda motor kontrol, yoga / Pilates / Tai Chi / Qigong ve güçlendirme egzersizlerinin eşit derecede etkili olduğuna dair çok yetersiz derecede kanıt vardır.

Egzersiz-Manuel Terapi İlişkisinin Etkisi?

Kronik boyun ağrısı günümüzde tüm kas-iskelet sistemi sağlık sorunlarının %14,6’sını oluşturmaktadır. Tüm yetişkinlerin %50’sinin her yıl bir noktada bir tür boyun ağrısı yaşadığı tahmin edilmektedir.

Üst servikal omurgada servikal rotasyonun %60’ından fazlası meydana gelir, servikal fonksiyon için temel bir bölgedir. Üst servikal eklemlerden kaynaklanan hareketlilik eksikliği ve semptomlar, üst servikal manuel tedavi yaklaşımının ana endikasyonu olarak kabul edilir. Üst servikal disfonksiyon, servikal egzersizin etkinliğini sınırlayabilir.
Kronik boyun ağrısı ve üst servikal omurga disfonksiyonu olan 58 hasta belirlenmiştir:

EGZERSİZ GRUBU

Dört hafta boyunca haftada bir gün egzersiz programı uygulanmıştır. Her egzersiz seansı 20 dakika sürdü ve her egzersiz 10 saniye uygulama, her tekrar arasında 40 saniye dinlenme ve setler arasında iki dakika olmak üzere 10 tekrarlı iki setten oluşmuştur.

Hastalara Stabilizer Pressure Biofeedback Unit yardımıyla kasılmayı gerçekleştirmeleri öğretildi. Sonraki seanslarda derin fleksörlerin farklı pozisyonlarda kasılmasında da ilerleme eklendi. 2., 3. ve 4. seanslarda diğer kasları ve farklı hareketleri içeren egzersizler (fleksiyon / ekstansiyon / rotasyonlar) uygulandı. Egzersizlerin yoğunluğunu artırmak için dış direnç
kullanıldı ve tek taraflı olarak en semptomatik tarafa ilerletildi. Tüm egzersizler, derin
fleksörlerin önceden kasılmasıyla gerçekleştirildi.

MANUEL TERAPİ+EGZERSİZ GRUBU

Egzersiz grubu ile aynı sürede dört hafta boyunca haftada bir gün gerçekleştirildi.
Manipülasyon ve/veya mobilizasyon teknikleri üst servikal omurganın servikal egzersizle birleştirildi. MT + E grubu egzersiz sırasında 40 saniye yerine tekrarlar arasında 30 saniye dinlendi. Bu, manuel terapi tekniklerini uygulamak ve egzersiz grubuyla aynı seans uzunluğunu (20 dakika) sürdürmek için yapıldı.

*MANİPÜLASYON TEKNİKLERİ

*MOBİLİZASYON TEKNİKLERİ

SONUÇ?

Hastalarda 20 dakikalık dört seanslık egzersiz ve ev egzersizi programına manuel terapi eklemenin manuel terapi içermeyen aynı egzersiz programından daha etkili olduğu görülmüştür.

Boyun fonksiyon indeksinde sonuçlar, hastaların iyileşme algısı, üst servikal hareket açıklığı, ağrı yoğunluğu ve basınç ağrı eşikleri kısa (3 ay) ve orta vadede (6 ay) düzeldi ve kraniyoservikal fleksiyon testi manuel terapi alan hastalarda orta dönemde daha iyiydi.

Sanal Gerçekliğin ve Egzersizi Karşılaştırırsak?

Boyun ağrısının yönetimi için dikkati ağrıdan uzaklaştırmak olarak tanımlanan dikkat dağınıklığı yaygın olarak kullanılan bir stratejidir. Bu bağlamda, sanal gerçeklik (VR), kullanıcıların içindeki nesnelerde gezinme ve onları manipüle etme izlenimine sahip olduğu yapay bir dünya yaratmak için kullanılan bir bilgi işlem sistemi olarak tanımlanmaktadır. Bu tedavi sayesinde hasta, sanal bir dünyada görsel, işitsel, dokunsal veya kinestetik uyaranları algılayarak sezgisel olarak etkileşime girebilir. Bu nedenle, tekniği güçlü bir ağrı kesici mekanizmaya dönüştürerek daha fazla geri bildirim sunar.
Kronik boyun ağrısı olan 44 hasta VR tedavi grubuna veya boyun egzersizleri grubuna randomize edildi. Süreç dört hafta ve sekiz seans olmak üzere haftada iki tedavi seansından oluşmuştur. Dört ölçüm anı (başlangıçta, müdahaleden hemen sonra, 1 ay ve 3 ay sonra) dikkate alınmıştır.

İlk grup: Hasta, bir evin oturma odasını simüle eden bir ortama daldırıldı ve aynı zamanda önceden seçilmiş fotoğraflardan oluşan bir galeri görselleştirildi. Ardından, boynunu iki tarafa
eğerek vizördeki görüntüleri değiştirmek ve görüntülenen fotoğraflara isim vermek zorunda kaldılar. Hastaya yeni bir faktör tanıtmak ve egzersiz programıyla onları motive etmek için her hafta yeni görüntüler eklendi. Hasta kendini sistemde rahat hissettiğinde ve kulaklığa adapte olduktan sonra 1 dakika dinlendikten sonra fleksiyon, ekstansiyon ve rotasyon hareketlerinin eklendiği bir uygulama ile egzersiz programının zorluğu artırıldı.

2.grup: Boyun Egzersizleri: Egzersizler arasında 30 saniye dinlenerek, her egzersizi 10 tekrarlı üç seri gerçekleştirdi. Araştırmacı, tüm katılımcılar için aynı sözlü komutları kullanarak egzersizlerin düzgün bir şekilde yürütülmesi için gerekli sözlü düzeltmeleri sağlamıştır.

SONUÇ NE OLDU?

VR, NS-CNP’li hastalarda ağrı yoğunluğu, CPM, ROM, korkudan kaçınma inançları, PPT veya anksiyeteyi iyileştirmede egzersizden üstün değildi. Kinezyofobi, sanal gerçeklik ile egzersiz arasında 3 ayda farklılık gösteren tek değişkendi, sanal gerçeklik grubunda yaklaşık 10 puan düşüşe karşın egzersiz grubunda 4 puandan daha az azalma oldu. Bu nedenle, sürükleyici VR, NS- CNP’de ağrıya bağlı hareket korkusunu azaltmak için daha etkili bir araç olduğunu gösterdi.

Boyun Ağrısı Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar yazısı ilk önce Bağışıklık üzerinde ortaya çıktı.

Fizyoterapist Kimdir?

Seda Gülbaş — Fri, 26 Feb 2021 11:32:19 +0000

Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımına göre fizyoterapistler, insanlardaki motor fonksiyonları restore etmek veya geliştirmek, hareket kabiliyetini arttırmak, ağrılı durumların tedavisini gerçekleştirmek ve yaralanma, hastalık ve diğer bozukluk durumlarının getirebileceği fiziksel problemleri tedavi etmek veya önlemek için değerlendirme yapan, rehabilitasyon programlarını planlayan ve uygulayan kişilerdir.

Yasal mevzuata göre ülkemizde ise fizyoterapist, hareket bozukluğuna yol açan her türlü yaralanmada, hastalık ve yaşlılıkta, ağrı ve fonksiyon bozukluklarında uzman hekimin tanısı sonrası fizyoterapi ve rehabilitasyona özgü değerlendirme yöntemlerini kullanan, sağlık ve yaşam kalitesinin artmasında görevli olan sağlık profesyonelleridir. Fizyoterapistler, birçoğu uluslararası çevreler tarafından geliştirilen tedavi yaklaşımlarını benimser, planlamaya ve uygulamaya yönelik bilgi ve beceri kazanırlar.

Ne zaman fizyoterapiste başvurmalıyız?

Aşağıdaki durumlardan herhangi birinde fizyoterapiste başvurabilirsiniz:

• Nöroloji, ortopedi ve travmatoloji, romatoloji hastalıkları,
• Kalp-dolaşım ve solunum sistemi hastalıkları,
• Obstetrik ve ürojinekolojik durumlar,
• Spor ve el yaralanmaları,
• Beyin, genel ve plastik cerrahi sonrası gelişen sağlık sorunları,
• Yoğun,palyatif ve evde bakım ve tedavisi,
• Engelli bireylerin spor ve rekreasyonel aktiviteleri

Biraz daha ayrıntıya inecek olursak; bel,boyun fıtığı gibi durumların sonucunda oluşabilecek disfonksiyonlar, MS, ankilozan spondilit, hemipleji(felç), gibi rahatsızlıkların terapisinde fizyoterapistinizden yardım alabilirsiniz. Kırık sonrası rehabilitasyonda, beyin kanaması sonrası gelişebilecek komplikasyonlarda, geriatrik terapide de başvurabilirsiniz.

Çoğu kişinin ilk anda aklına gelmese bile Covid-19, KOAH, SMA gibi solunum sistemimizle ilişkili hastalıklar da aslında bu alanla doğrudan ilgilidir.

Cinsel rahatsızlıkların terapisi, çocuk ve yetişkinlerde idrar kaçırma, takım sporlarında anlık gelişebilecek komplikasyonlar, ağrıyı anlama, yönetme ve tedavisine yönelik yine fizyoterapistinize başvurabilirsiniz.
Bunlara ek olarak, herhangi bir rahatsızlığınız olmasa dahi sırf yaşam kalitenizi arttırmak için bile, hamilelik öncesi hamilelik dönemi ve sonrasında egzersizler, sporla ilgili rehabilitasyonlar gibi konularda da fizyoterapi size destek olacaktır.

Fizyoterapist Kimdir? yazısı ilk önce Bağışıklık üzerinde ortaya çıktı.