Veli Aşık – Bağışıklık

YENİ NORMALLEŞME DÖNEMİNDE HAYAT

Veli Aşık — Thu, 01 Jul 2021 07:29:47 +0000

İlk kez 19 ay önce görülen ve kısa süre zarfında pandemiye dönüşen Covid-19, yapılan kısıtlamalar ile en azami düzeye indirilmeye çalışıldı. Çin’de başlayan bu hastalık türü coğrafi durumdan ötürü Türkiye’de çoğu ülkeden sonra görüldü.

Ülkemizde Mart 2020’de görülen ilk vaka sonrası önemli adımlar atılsa da yaşanılan bu zorlu sürece uyumumuz geç oldu diyebiliriz. Sokağa çıkma kısıtlamaları, esnafların kepenk kapatması vb. durumlar ile ciddi ekonomik zorluklara göğüs geren halkımız 15 aylık bu zorlu süreçten geçmektedir. Yeni normalleşme ile bu kısıtlamalar kademeli olarak azaltılarak kaldırılmaya devam ediyor. Bu durum hem yasaklarla hem de kişilerin kendilerine koyduğu kısıtlamalar ile yaşamımızı oldukça etkiledi. Karantina dönemlerinde evlerimize kapanmamızla başlayan bu zorlu süreç sosyal yaşantımızı, aile içi iletişimi ve bağlarımızı büyük değişime uğrattı.

Bu tür salgınlar kişilerin fiziksel sağlığı etkisi altına almakla birlikte aynı zamanda ruhsal sağlığını da etkilemektedir. Bu dönemde kayıp yaşayan bireyler hem kültürel hem de dini ritüellerini yerine getirememekle birlikte uzayan yas süreçleriyle de olumsuz etkilenmektedir.

Covid-19 ile kişilerin yaşayış biçimleri değişti. Bazı kişiler bu duruma kolaylıkla uyum sağlarken bazı kişiler hala bu duruma uyum sağlamakta zorlanıyor olabilirler. Uyum sağlayamamak bir bakıma uyum bozukluğu; ruhsal bir problem olarak görülmektedir. Öğrencilerin okula gidememesi, iş sahiplerinin ve çalışan kişilerin bu dönemde kısıtlanması, sosyal yaşantının sekteye uğraması bu dönemin herkesi ne kadar etkilediğini gözler önüne sermektedir.

Peki bizler yeni hayatımıza nasıl uyum sağlayacağız?

*Öncelikle bizler bu dönemin geçeceğini kendimize sürekli hatırlatmalıyız. Kısıtlamalar sonrası normale dönüşte elbette zorluklar yaşayacağız. Fakat bu evrede fiziksel aktiviteler, düzenli beslenme ve uyku düzeniyle normal yaşamın uyum düzenine ayak uydurmalıyız.

*Önlem almaya devam etmek tedbiri elden bırakmamak ilk başta oldukça önemlidir. Fakat şunun farkına varmalıyız; artık dışarı çıkabiliyoruz, sosyalleşebiliyoruz, işimize gidebiliyoruz… Normal hayata dönüş yapmış olsak bile başta öksüren birini gördüğümüzde endişe duygumuz artış gösterebilir. Bu gibi durumlarda hayatımızda pandeminin var olduğunu unutmamak gerekir. Tedbir almak hala önemlidir.

*Yaşama uyum sağlamak oldukça önemlidir. Bu dönemde Sosyal Fobi ve Obesesif Kompülsif Bozukluk oldukça yaygınlaşmıştır. İkili ilişkilerimizde yüz yüze görüşemesek bile telefon ile aradaki bağın kopuşunu engellemek çok önemlidir. Egzersiz yapamayan bir bireyin evinde spor yapması, işe gidemeyen bir bireyin işini evine taşıması uyum sürecinde bazı aksaklıklara sebep olsa da bizler yeni normalleşen döneme ayak uydurmak için bu dönemin geçici bir dönem olduğunu aklımızdan çıkarmamalıyız.

YENİ NORMALLEŞME DÖNEMİNDE HAYAT yazısı ilk önce Bağışıklık üzerinde ortaya çıktı.

Uykunun Evreleri

Veli Aşık — Wed, 21 Apr 2021 07:36:40 +0000

Hayatımızın %33’ünü kapsayan uykumuz; yiyecek tüketimi, solunum ve boşaltım kadar önemli bir faktör olup kişinin gerek fiziksel gerekse ruh sağlığı yönünden sağlıklı olması için önemli bir gereksinimdir. Uykusuz dinlenme mümkün olsa bile uykusuz yaşam mümkün değildir. Uyku kelimesinin anlamı oldukça fazladır ama kısaca açıklayacak olursak uyku; kişinin herhangi bir uyaranla uyandırılabileceği bağlantılı bir bilinçsizlik durumudur ve bu sürekli haldedir.

Uyku 4 evreden oluşur. Bu evreler sayesinde derin, rüyasız, dalgalı, normal uyku gibi değişik isimler verilmektedir. Bu evreler nasıl oluşur bunu açıklayacak olursak eğer;
Birinci Evre; Uyku ve uyanıklık arasındaki geçiş dönemidir. Sıçramaların ve sanki bir yerden düşüyormuş hissinin fazla olduğu dönem olarak adlandırılabilir. Göz küresi hareketleri olur ve kişi kolayca uyanabilir. Tüm uykumuzun 1-7 dakikasını kapsayan bir bölümdür.

İkinci Evre; Daha derin uyku olup uyandırılma biraz daha zorlaşmıştır. Tüm uykunun %40-%50’sini kapsar. Gözler hareketi yoktur, nabız ve solunum yavaş yavaş azalır.

Üçüncü Evre; Uykunun derinliği biraz daha artmıştır, uyanmak daha zordur. Beyin dalgaları düzensiz, nabız ve solunumun hızı ise düzenlidir.

Dördüncü Evre; Derin uyku evresidir. Bu evre beyin dalgalarının en yavaş olduğu evredir. Kas gerginliğinin azalması ve dinlenmenin sağlandığı, vücudun iyileşme sürecini yaşandığı evredir. Büyüme hormonu bu evrede daha çok salgılanır. Uykuda ses çıkarmanın, yatağı ıslatmanın, uyku halindeyken yürümenin gerçekleştiği evredir.

REM Uykusu: Diğer 4 evre sonrasında gerçekleşir. Normal bir gece uykusunda en az 5 dakika en fazla 20 dakika süren uyku durumunda 90 dakikada bir ortaya çıkar. REM uykusunun en önemli özelliği; rüya gördüğümüz evredir. Diğer önemli noktaları ise; kas geriliminin azalması ile dinlenmenin gerçekleştiği, metabolizma hızının arttığı, ruhsal açıdan dinlenme ve onarılmanın gerçekleştiği evredir. Ayrıca öğrenme, hafıza ve psikolojik uyum açısından önemlidir.

Bizler için uyku hikayesi oldukça önemlidir. Uyku hikayesini kapsayan kısımlar ise; yatağa giriş saati, uykuya geçiş saati, uyanma, gün içerisinde uyku hali, bireyin uyku öncesi ritüelleri, uyku için tercih ettiği odanın yapısı, bireyin günlük aktiviteleri, kafeinli içecek tüketimi ve ilaç kullanma durumu oldukça önemlidir.

Yetersiz uykunun bazı bulgu ve semptomlarını içeren fiziksel değerlendirmenin yapılması gerekir. Yetersiz uykunun bazı erken belirti ve semptomları; yorgunluk hissi, huzursuzluk, halsizlik, içe kapanıklık, saldırganlık, algılamada bozukluk gibi belirtiler gösterir.

Uyku bölünmesinin ve ortama ait bozuklukların düzeltilmesine yönelik yapabileceklerimiz; yatılan odanın kapısının kapalı olması, perdelerin kapalı olması, aydınlatmanın minimum düzeyde olması, kişiye uygun yastık seçimi, oda sıcaklığı, uygun havalandırma, eğer mümkünse telefonun uzak bir yere koyulması, kişiye uygun yatak seçimi ile uyku bölünmesini minimum seviyeye indirmek adına sosyal ortamımızı biz ayarlayabiliriz.

Uyumaya yardımcı olmak adına bazı rahatlatıcı işlemler vardır. Bunlar ise; yatmadan önce duş almak, süt içmek, kitap okumak ve kişisel hijyenik alışkanlıklarının (diş fırçalama, el ve yüz yıkama) yapılması.

Yeterli imkanınız olduğu halde uykuya başlamada, sürdürmede ve kaliteli uyumakta sürekli güçlük çekiyorsanız uykusuzluğunuz tedavi gerektiriyor olabilir. Kişisel olarak alabileceğimiz önlemler; uykunuz gelmeden yatağa gidilmemeli, yatakta uyumaya çaba gösterirseniz eğer saat ile kavgalarınız başlayabilir. Uyku saatine yakın yemek yenmemesi önemlidir. Kafeinli, gazlı ve alkollü içeceklerden ayrıca tütün kullanımından uyku öncesi kaçınılmalıdır. Eğer uyku probleminiz haftada en az üç kez ve en az üç aydır devam ediyorsa bir uzmandan destek almanız gerekebilir.

Uykunun Evreleri yazısı ilk önce Bağışıklık üzerinde ortaya çıktı.

Yeni Normalde Çocuk

Veli Aşık — Mon, 12 Apr 2021 08:24:11 +0000

Dünya genelini etkisi altına alan korona virüs, ülkemizin geleceği olan çocuklarımızın psikolojisini nasıl etkiliyor?

Çocuklarımız açısından baktığımızda bu durum onların uyum sürecini ve sosyal yaşantılarını zorlaştırmaktadır. Okulların uzaktan eğitim sistemine geçmesi ve 20 yaş altına verilen sokağa çıkma yasağı bir bakıma çocukları dört duvar arasına hapsetti. Bu süre zarfında çocuklarımızın ev içerisindeki hareket alanı geniş olmadığı için enerjilerini boşaltmakta ve kendilerini ifade etmekte güçlük çekmektedirler. Ev içerisine hapsolan çocuklarda kaygı, hırçınlık, can sıkıntısı ve korku seviyelerinin artmasına bağlı olarak çabuk öfkelenme gibi ortak duygulara neden olmaktadır. Peki bu durumlarda ne yapılmalıdır?

Bu zorlu dönemde çocukların daha sağlıklı bir süreç geçirebilmesi öncelikle ebeveynlerin ruh sağlığı ile yakından ilişkilidir. Araştırmalar, ebeveynlerin pandemi sürecinde birçok farklı duygu duruma sahip olduğunu göstermektedir. Çocuklarımız ise anne-babaların yaşadığı davranış ve düşünceleri kendilerine örnek almaktadır. Bu dönemde neredeyse günün tamamını evde geçiren anne-babanın duygularını çocuklarının yaşamına yansıtması kaçınılmazdır. Bu yüzden anne ve babalara büyük sorumluluklar düşmektedir.

Çocuklarımızın günlük rutinlerini devam ettirmek oldukça önemlidir. Uyku, oyun oynama ve ders çalışma süreleri mümkün oldukça sabit tutulmalı ayrıca tüm aile bireylerinin günü değerlendirebileceği, güzel sohbetler edebileceği akşam yemeğine birlikte oturmaları önemlidir. Çocuklarımız kendilerini oyun oynayarak ifade ederler. Bazı durumlarda ebeveynin kızacağını düşünüp söyleyemediği bir durumu oyun vasıtasıyla size anlatmaya çalışabilir. Bu sayede çocuklarla birlikte oyun oynamak onların hem duygusal ihtiyacını karşılar hem de kaygı seviyelerinin düşmesini sağlar.

Genel olarak pandemi sürecinde hem çocukların hem de ebeveynlerin olumlu veya olumsuz bir şekilde etkilendiklerini söylemek mümkündür. Çocukların bu süreçte özellikle evde ebeveynlerinin varlığından kaynaklı mutlu oldukları görülmektedir. Fakat normalleşme ile birlikte sosyal çevreye uyum problemi yaşayan çocukların ailelerinden aldığı psikolojik desteğin yanı sıra profesyonel bir psikolojik danışma hizmetinden yararlanmaları sürecin atlatılmasında daha hızlı ve etkili olacaktır.

Yeni Normalde Çocuk yazısı ilk önce Bağışıklık üzerinde ortaya çıktı.

Deprem Çocuklara Nasıl Anlatılmalı?

Veli Aşık — Wed, 31 Mar 2021 10:21:36 +0000

Ülkemiz art arda meydana gelen depremlerle sarsılıyor. Türkiye aktif fay hatları üzerinde yer aldığından deprem gerçeğini de kabullenmeli. Bu doğal afete karşı oluşan korku yetişkinler kadar çocukları da etkiliyor. Birçok ebeveyn gerek yazılı gerek görsel medyanın odağını oluşturan deprem haberleri karşısında bu trajediyi çocuklarına nasıl açıklayacakları konusunda doğal bir endişe duymakta. Deprem, tıpkı diğer doğal afetler gibi depremi doğrudan yaşamayan çocuklarda dahi çeşitli korkulara sebep olabilir. Bazen gerçek olaylarla ilgili bu korkularla, çocuklarda sıklıkla rastlanan canavar veya hayalet korkusu gibi hayal ürünü olan birtakım korkulara oranla baş etmek daha güç olabilir.
Peki deprem çocuklara nasıl anlatılır?

Öncelikle eğer çocuğunuzda deprem sonrasında; aşırı korkular, endişeli ruh hali, ebeveynden ayrılma korkusu, günlük aktivitelere olan ilgide azalma, çabuk sinirlenme, kazandığı becerilerde azalma (tuvalet eğitimi, konuşma vb.) gözlemliyorsanız çocuğunuz olağan dışı biri duruma normal tepki veriyor demektir.

Önemli olan bu sürede bizlerin çocuklarımıza nasıl davranması gerektiğidir. Günlük akışı ve düzenlerini koruyun, duyguları ve kaygıları hakkında konuşmasına izin verin olay yaşanmamış gibi üzerini kapatmaya çalışmayın, daha çok sarılın, şefkat gösterin, güvende olduğunu her zaman hissettirin. Bu dönemde aile olarak daha çok zaman geçirmek önemlidir. Çocuklara koyduğunuz sınırları kontrol edin aşırı koruyucu ve her istediğini veren konumunda olmamak önemlidir.

Bu dönemde çocuklar eskiye (bebeklik dönemine) ait özellikler gösterebilir; mızmızlanma, ebeveyne yapışma, tırnak yeme, yalnız uyuyamama, tuvaletini kontrol etmekte güçlük… Böyle bir durumda fiziksel temas çocuğun saçını okşamak, sırtını okşamak, elini tutmak, sakin ve güven veren konuşmalar çocukları rahatlatacaktır.

Çocukların sürekli deprem konuşmasına, haberlerine, görüntülerine maruz kalmaları doğru değildir. Bu bakımdan arkada televizyonun sürekli açık olması doğru değildir. Deprem ile verilecek bilgileri çocuklara somutlaştırarak vermek onların güvende hissetmesine yardımcı olur. Depremi somutlaştırarak anlatmak oyuncaklar ile sağlanabilir. Bu sayede çocuklar deprem olayına olağanüstü anlamlar yüklememiş olur.

Depremden bir ay sonrasında bu belirtiler hala devam edip azalmıyorsa hatta artış gösteriyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almayı düşünebilirsiniz.

Deprem Çocuklara Nasıl Anlatılmalı? yazısı ilk önce Bağışıklık üzerinde ortaya çıktı.